SmartCitizens-635

Smart Citizen geeft zelf antwoord

Bij Waag Society – Institute for Art, Science and Technology – houd ik mij, samen met pakweg 50 andere ontwerpers, programmeurs en onderzoekers, bezig met maatschappelijke innovatie vanuit drie invalshoeken: kunst, wetenschap en technologie. We ontwikkelen concepten en toepassingen waarbij we gebruikers radicaal centraal stellen. Op creatieve en kritische wijze kijken we naar gevestigde technologieën, gooien heilige huisjes omver, proberen onverwachte verbindingen tot stand te brengen en zoeken naar alternatieven die maatschappelijk relevant zijn.

Wij ‘burgers’ zijn vaak geneigd technologie te aanvaarden, zoals die zich voordoet in ons leven. Je telefoon, je wasmachine, de manier waarop je incheckt in de tram: zo werkt het nu eenmaal en – en hoewel je er soms misschien over moppert, leg je je er uiteindelijk bij neer. Ik zeg dan: ‘Technologie is nooit neutraal’. Er zitten gedachten en uitgangspunten achter die gedrag en mogelijkheden bepalen die je mag bevragen, moét bevragen. En dat doen wij, samen met veel verschillende partners (bepaald niet de ‘usual suspects’) met elk een eigen invalshoek. Daarbij gaat het altijd over het verbeteren van de leefwereld van ‘gewone mensen’ – jij en ik.

Smart Cities, Smart Citizens
Een van de onderwerpen waarop ik me de afgelopen jaren met groot enthousiasme heb gestort, heeft de naam Smart Cities, Smart Citizens. Onder Smart Cities verstaan we een wijd verbreide visie van overheden op de moderne stad, waarbij door middel van technologie alles zo efficiënt mogelijk wordt geregeld. Afval, verkeer, mensen: de manier waarop ze door de stad stromen wordt van bovenaf – door ambtenaren en bedrijven – gecontroleerd en aangestuurd. Op een manier die zich meestal aan het oog van burgers onttrekt, waardoor ze er ook geen invloed op hebben.

Hier tegenover stel ik de Smart Citizen, de bewoner die zelf meedenkt over en meewerkt aan de manier waarop zijn of haar stad functioneert. Deze stadsbewoner neemt niet langer genoegen met een ‘black box’, maar wil inzicht en eigenaarschap ten aanzien van de technologie en de systemen om hem heen. FairTech noemen we dat. De Smart Citizen gaat actief en doelgericht verbanden aan met anderen en creëert zijn eigen efficiënte, leefbaardere stad. Hij stelt bij alles vragen en gaat zelf op zoek naar antwoorden. Denk aan het delen van kennis, kunde en spullen via bijvoorbeeld internet of buurtnetwerken. Je leent apparatuur voor je verbouwing via marktplaats, deelt je auto via Car2Go, begint met buren en hulp van het stadsdeel een gezamenlijke groentetuin en zet in een Fablab een briljant idee om in een zinvol, verkoopbaar product.

Meetstation op je balkon
Een nieuw onderdeel van het Smart Citizens programma is de Smart Citizen Kit. Dit is een klein meetstation vol sensoren dat je ophangt in je tuin of op het balkon. Het meet hoe het met bijvoorbeeld de luchtvervuiling, het geluidsniveau en de luchtvochtigheid rond jouw huis is gesteld. Je gegevens kun je vervolgens vergelijken met die van anderen die ook zo’n kit hebben. Door zo’n eenvoudige tool wordt de betrokkenheid van mensen bij hun eigen leefomgeving vergroot. Het lijntje dat je vervolgens kunt leggen naar de beleidsmaker, de wetenschapper en je buren is opeens veel korter. Je weet waar je over praat, want je hebt het zelf gemeten!

Smart Heijmans
Het is interessant om na te denken over hoe de onderwerpen waarmee we bij Waag Society bezig zijn, betrokken kunnen worden op een bedrijf als Heijmans. Ik begrijp dat Heijmans actief werkt aan de ontwikkeling van slimme signalerings- en besturingstechnieken die de weggebruiker meer flexibiliteit en informatie bieden. Dit is een voorbeeld van hoe een bedrijf verder denkt dan zijn ‘core’. Niet alleen een goede weg aanleggen, maar ook in de schoenen gaan staan van de gebruiker en nadenken over meer dan asfalt. Vanuit onze visie zou dit in directe samenspraak gaan met mensen die vanuit een artistieke, ‘out-of-the-box’-benadering naar de technologieën kijken en uiteraard in dialoog met de automobilist die straks over die weg rijdt – maar ook met de bewoner van een huis op 100 meter afstand van de snelweg.

Mijn huis, een betekenisvolle plek
Doorfilosoferend over de branche waarin Heijmans actief is, kun je het ideale huis schetsen. Een huis dat wordt gebouwd vanuit de kennis, kunde, creativiteit, ervaring en behoefte van de bewoner. Waarbij het bouwbedrijf, de architect en andere partijen vanuit gelijkwaardigheid bijdragen aan een optimaal eindresultaat. Om dit te bereiken zijn methoden als open innovatie, open design, open data en open hardware onontbeerlijk. Toverwoord is dus ‘open’. Hierbij zet elke betrokkene zijn ideeën en kennis bij wijze van spreken in een soort kast. Naar wens kan iedereen die daar belang bij heeft uit de kast putten, of er dingen inzetten die anderen er weer uit kunnen halen. Zo maak je een levende, toegankelijke verzameling waar iedereen zijn voordeel mee kan doen. Samen creëren en bouwen aan huizen die niet alleen fabriekswoningen zijn, maar betekenisvolle plekken worden: van elke stukje weet de bewoner waar het vandaan komt, waarom het zo is toegepast, welke technologie erachter zit en hoe het ooit weer afgebroken of hergebruikt kan worden. Misschien is dat wel een Heijmans-huis. En daar denk ik graag over mee.

Collectief | Co-creatie | Innovatie

2 reacties

  1. Jasper Sluis -

    Met name het Smart Citizengedeelte spreekt mij aan. Hier liggen interessante mogelijkheden om eens wat langer over na te denken en natuurlijk helemaal passend bij generatie Z.
    Ik vraag me wel even af in hoeverre de Smart Citizen dit echt het verschil maakt t.o.v. bijvoorbeeld het Home Wizard weerstation?
    Meedenken en zoeken naar dat Heijmans huis…wellicht via SPARK?

  2. Frank Kresin -

    Dank voor je reactie @jasper. De Smart Citizen Kit wijkt af van ganbare meetstations omdat hij gericht is op het on-line delen van de data. Daarmee ontstaat er een gesprek over de stand van zaken, de consequenties daarvan en de acties die daaruit moeten volgen. In Amsterdam zetten we binnenkort, samen met Amsterdam Smart City, 100 SCK’s uit om dit in de praktijk te testen.

    SPARK ken ik niet; info is welkom.

plaats een reactie