heijmans_oudekademuren_635X300

De hartslag van historische kademuren

Honderden kilometers kademuren markeren in Nederland de grens tussen water en wal. Grachten, kanalen en riviertjes zijn beeldbepalende elementen in onze veelal historische binnensteden. Deze binnenstedelijke wateren zijn van oudsher functioneel en vandaag de dag ook een belangrijk onderdeel in de beleving van een stad. De kademuren zijn daarbij een in het oog springend cultuurhistorisch erfgoed.

Na het instorten van een kademuur in Utrecht vorig jaar, kopte het AD dat honderden kilometers kademuren in ons land in slechte staat zouden zijn. Daarin werd gesuggereerd dat gemeenten onvoldoende zicht hebben op de staat van kademuren en voor een flinke financiële strop zouden kunnen staan. Ook instorting van Amsterdamse kademuren dreigt. Duikers gaan daar met enige regelmaat kademuren controleren op instortingsgevaar.

Behouden of vernieuwen?
Maar wanneer is een kademuur in slechte staat? En wanneer is onderhoud noodzakelijk? Als ergens een steen uit valt, hoeft de hele kademuur niet per se slecht te zijn. Als er iets aan de hand is met de fundering, is dat een ander verhaal en is dit probleem niet altijd zichtbaar aan de buitenkant en is er sprake van een verborgen gebrek.

Onderhoud van honderden kilometers kademuren is een hele klus. Maar moeten we wel gaan voor behoud (restaureren) in plaats van vernieuwen van al onze kademuren? Moeten we een kademuur, die is gebouwd op de maximale belasting van enkel paard en wagen, in ere herstellen of moeten we de eisen aanpassen naar vandaag?

Op dit moment is Heijmans druk bezig met het vervangen van de oude kademuren aan het Damrak in Amsterdam. Daar wordt de oude kademuur gesloopt en wordt een nieuwe kademuur aangebracht. Gebouwd met hedendaagse technieken. De opbouw van fundering en kademuur verandert, maar door deze te bekleden met metselwerk en natuursteen ziet het er net zo uit als vroeger.

Als we kiezen voor vervangen kiezen we er voor om het gebruik van de kademuur voorop te stellen. Historisch materiaal gaat bij het slopen van de oude muren verloren. Daarnaast gaat behoud van cultuurhistorie niet enkel over behoud van uitstraling. Historische materialen, bouwmethoden en technieken gaan met het verwijderen van de oude elementen verloren.

We hebben in Nederland honderden kilometers kademuren. Ze zijn lang niet allemaal uniek. De vraag is dan ook of we moeten vasthouden aan het idee dat we al die honderden kilometers moeten behouden. We kunnen er voor kiezen een groot deel te vernieuwen met behoud van de beeldbepalende elementen. Een beperkt aantal historische kademuren kan worden behouden als historisch erfgoed.

Hartslag bewaken
Mijn advies? Laat het onderhoud van kademuren niet afhangen van incidenten, maar pak het structureel aan. Bijvoorbeeld door onderhoud van alle kademuren in een stad of gebied in een tienjarig pakket uit te besteden aan een deskundige aannemer. Net zoals dat momenteel gebeurt met het wegenonderhoud. De aannemer neemt dus de verantwoordelijkheid op zich om ervoor te zorgen dat de kademuren gedurende de looptijd van het contract in goede staat blijven. Daarmee zou ook het probleem dat het AD aansnijdt worden ondervangen, namelijk dat gemeenten onvoldoende zicht hebben op de staat van ‘hun’ kademuren. Het bewaken van de kwaliteit is dan namelijk ook een zaak van de aannemer.

De markt zou zichzelf enorm kunnen helpen door het onderhoud van kademuren kritisch tegen het licht te houden. Heijmans combineert specifieke vakkennis van waterbouwkundige restauratietechnieken met expertise op het gebied van moderne civiele technieken gecombineerd met een rijke ervaring aan bouwen in (historisch) binnenstedelijk gebied. Zo dragen we bij aan het behoud van ons nationaal cultuurhistorisch erfgoed.

Heijmans is bereid deze kennis en ervaringen te delen en samen met een opdrachtgever op zoek te gaan naar de beste manier van het onderhouden en beheren van onze kademuren. En dat is essentieel om mee te praten over het onderhoud van morgen. Gezamenlijk kunnen we weloverwogen kiezen voor het behouden of vernieuwen van een deel van ons waardevolle erfgoed.

Beheer en Onderhoud | Restauratie

1 reactie

  1. Aad van den Thoorn -

    Beste Syquin,
    SBRCURnet heeft net een week geleden het Handboek Binnenstedelijke kademuren gepubliceerd, om gemeenten te helpen bij rationeel beheer en onderhoud van deze constructies. Ook van belang voor aannemers en adviesbureaus, zie http://www.sbrcurnet.nl/producten
    We starten op korte termijn ook met een platform voor gemeenten. Wie mee wil doen kan een e-mail sturen naar fred.jonker@sbrcurnet.nl

plaats een reactie