Heijmans_Blog_HierPapier(635x300)

Ons eigen papier groeit hier!

Je kent ze wel, die eindeloos braakliggende, onaantrekkelijke stukken grond. Ze zijn bestemd om ooit te bebouwen of ze hebben helemaal geen concrete bestemming meer. In Nederland ligt een hoeveelheid grond met een oppervlakte van tweemaal het eiland Texel zomaar te liggen. Ik kijk daar sinds enkele jaren anders naar. Dat komt door een reis naar Borneo. Ik zag daar hoe kostbaar tropisch regenwoud wordt gekapt om palmen te kunnen planten voor het winnen van palmolie. Die palmolie wordt vervolgens helemaal naar het westen getransporteerd om hier gebruikt te worden als biobrandstof. Mijn eerste ingeving was: Als we dan zo hard biobrandstof nodig hebben, waarom maken we het dan niet zelf? Hier is voldoende grond te vinden die daarvoor gebruikt kan worden en op Borneo en tal van andere plekken op de wereld moeten we regenwoud gewoon regenwoud laten.

Olifantsgras
Toen ik in Nederland aan de slag ging met het idee kwam ik op het spoor van de Miscanthus Giganteus: olifantsgras. Een wat onverwachte naam, omdat in het gebied in zuidoost Azië waar het gewas vandaan komt helemaal geen olifanten leven. De naam is waarschijnlijk te danken aan het feit dat de planten een zodanige hoogte bereiken dat een olifant zich er wij wijze van spreken tussen zou kunnen verstoppen. Olifantsgras groeit verbluffend snel en je kunt het prima gebruiken als biobrandstof. Ik constateerde echter al snel dat het eigenlijk zonde is om het op te stoken. Je kunt er namelijk allerlei economisch hoogwaardige producten van maken. Papier bijvoorbeeld of houtvezelplaten voor meubels, of bio-plastic.

Lucht, aarde en bijtjes
Het verbouwen van olifantsgras heeft tal van voordelen. Een leeg stuk land krijgt een functie en gaat weer geld opleveren in plaats van kosten. Daarnaast neemt met olifantsgras bebouwde grond vier keer zoveel CO2 op als een gewoon bomenbos en de wortels van de plant nemen vervuiling op, waardoor de grond bruikbaarder wordt voor een volgende bestemming. Voor het aanplanten, beheren en oogsten van het gewas worden lokale bedrijven of mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ingeschakeld. En ook bijen zijn gebaat bij de aanplant van olifantsgras. Aan de randen van de terreinen zaaien we ecologische bloemenmengels die geliefd zijn bij de bedreigde insectensoort, waardoor we bijdragen aan het op peil brengen van de bijenstand. Het enige nadeel van olifantsgras wat ik zou kunnen noemen, is dat het vrij hoog wordt – zo’n 2,5 meter. Sommige mensen vinden het niet fraai, een kwestie van smaak.

Investeren in een makkelijke plant
Waarom is het voor bedrijven en overheden nou zo interessant om braakliggend land te bebouwen met olifantsgras? Lege grond kost geld, je kunt er dus maar beter iets mee doen dat geld oplevert en ook nog maatschappelijk en milieubewust is. De investeringskosten voor een hectare olifantsgras zijn laag, slechts € 3000,-. Al na twee jaar kan de eerste oogst worden binnengehaald en zonder ooit iets bij te hoeven planten kan dat 20 jaar lang doorgaan. Per jaar komt er van een hectare ongeveer 20 ton opbrengst. De onderhoudskosten zijn gering, want het gewas heeft weinig zorg nodig en er komen geen bestrijdingsmiddelen aan te pas. Uiteraard kan een onderneming de opbrengst verkopen of bijvoorbeeld gebruiken als biobrandstof – dit laatste doen sommige boeren die olifantsgras verbranden om stallen te verwarmen.

Hierpapier
Maar mooier is het als van het olifantsgras een product wordt gemaakt dat meteen van nut is. En dat is bijvoorbeeld papier. Toen ik het voor het eerst liet maken – dat gebeurt trouwens op authentieke wijze in het oudste papierfabriekje in Nederland – schreef ik daarover een enthousiaste tweet. Ik was enigszins overdonderd toen ik onmiddellijk reacties kreeg van mensen die het wilde kopen. Men vond het verhaal erachter interessant en sympathiek. Binnen drie dagen was ik via twitter mijn complete eerste voorraad kwijt. Het papier, dat uitsluitend te koop is voor bedrijven – heb ik hierpapier genoemd. In die naam klinkt mijn ideaal door:  je kunt het beter hier maken van olifantsgras dan er daar bomen voor kappen.

Een bedrijf als Heijmans zou met het verbouwen van olifantsgras op eigen braakliggende bouwterreinen wellicht compleet kunnen voorzien in de interne behoefte aan print- en kopieerpapier. Een bord langs de weg zetten met de tekst: ‘Heijmans verbouwt hier zijn eigen papier’ en je laat zien dat je niet alleen commercieel slim, maar ook maatschappelijk verantwoord bezig bent. Van nodeloos lege grond, via een veld vol prachtige, eerlijke grondstof naar je eigen biopapier. Misschien wel met daarin een watermerk waarin een zwierige stengel olifantsgras te zien is.

Kom maandag 31 maart de pitch van Jan-Govert van Gilst bekijken tijdens de TEDxBinnenhof Viewingparty in Rosmalen: hier aanmelden.

Duurzaamheid | Ecologie | Braakliggende grond

10 reacties

  1. Bert van der Els -

    Beste Jan-Govert,

    Goed idee! Leuk artikel. Ik weet niet hoeveel papier we als Heijmans gebruiken, en ben benieuwd hoeveel hectare gras nodig is per doos A4 papier.

    Kan ik een paar dozen bestellen om te proberen! Ben benieuwd naar de kwaliteit.

  2. Jan-Govert van Gilst -

    Beste Bert,
    Hartelijk dank voor je reactie. We halen ca. 6000 pakken A4-papier van premium kwaliteit uit een hectare Olifantsgras. Wat zou het leuk zijn als Heijmans straks als eerste bedrijf papier gebruikt van eigen grond! We starten deze week met de productie. Bestellen kan hier: http://www.hierpapier.nu

  3. Arthur Berends -

    Beste jan-govert,

    Zijn hier alle grassoorten voor geschikt. Ik bedoel bv hooiland. Waar ook kruiden en kortere grassen inzitten
    6000 pakken per ha is zeer interessant, wat zou de kostprijs zijn?

    Ben geïnteresseerd en wil hier wel meer van weten

    Gr Arthur

  4. Jan-Govert van Gilst -

    Veel grassen en planten zijn geschikt. Ze leveren echter veel minder grondstof op per hectare. En Olifantsgras wordt eenmalig gepoot en kan 20 jaar worden geoogst. Het is arbeidsextensief, groeit verbazingwekkend snel op arme grond zonder gebruik van mest. En: het legt meer CO2 vast dan het uitstoot. Een ‘normaal’ pak A4 papier van premium kwaliteit kost tussen 5 en 8 euro. Wij gaan ook naar die prijs toe zodra we meer kunnen produceren. Niet duurder dan anders dus.

  5. Ben Böing -

    Een prachtig idee, in ieder geval in de basis. Ik hoop dat we hier écht iets mee kunnen doen. Mag ik aannemen dat er ook naar de ecologische kant van het verhaal is gekeken? Halen we niet een exoot in huis die in een onstuitbare wildgroei inheemse beplanting verdringt of een wortelstructuur heeft die nauwelijks nog te verwijderen is?
    Als daar geen “trojaans” probleem zit ben ik de eerste die het wil promoten in onze plannen.

  6. Jan-Govert van Gilst -

    Beste Ben,
    We kunnen je geruststellen. Olifantsgras zaait niet uit, het is een steriel, zogenaamd non-invasief gewas. De wortels zijn prima te verwijderen, groeien niet diep en woekeren niet. Er wordt wel een stevig wortelstelsel gevormd dat o.a. erosie voorkomt. Wij geven de garantie in een overeenkomst dat we een perceel weer vrij van wortels opleveren. Geen ‘trojaans’ probleem dus.

  7. Patrick van Bladel -

    Mooi idee en nog mooier dat het al toegepast wordt. De gemeente Zutphen en Heijmans hebben grond beschikbaar gesteld voor het planten van olifantengras op het project Noorderhaven Zutphen.

  8. Jan-Govert van Gilst -

    Dag Patrick,
    Zutphen loopt voorop! Deze maand wordt een aantal hectare Olifantsgras gepoot op Fort de Pol (voormalige vuilstort) en een aantal terreinen in Noorderhaven.

  9. Jan-Govert van Gilst -

    Welk bedrijf krijgt de scoop en gaat Hierpapier gebruiken voor haar correspondentie? Kijk op https://www.facebook.com/hierpapier

  10. Franciska Baltus -

    Hallo, ik ben op zoek naar waar je olifantengraszaad kunt kopen/bestellen. Waar heeft u het gekocht?
    Ik heb heen stuk tuin dat tot last is qua onkruid en vind het een mooie en stoere oplossing.

plaats een reactie