Heijmans_Oplaadinfra635x300

Beleid oplaadinfra gaat tegen de stroom in

Een schok. Geen 220 volt, maar toch. Dat veroorzaakte minister Kamp met de bekendmaking van zijn standpunt over laadpunten voor elektrisch vervoer (EV). Tijd voor een korte overpeinzing en een To Do-lijstje.

Elektrische auto niet te stoppen
Het gaat goed met EV: de elektrische (hybride) auto’s zijn niet aan te slepen. Eind 2013 zijn er 20.000 auto’s, waarvan 80% zogenoemde plug-in hybrides, die op elektriciteit (kunnen) rijden. De overheid verwacht dat het EV-wagenpark in 2020 is uitgegroeid tot 200.000 voertuigen. Dat is mooi want de (milieu)voordelen zijn helder:

  • Elektrische auto’s dragen bij aan een betere luchtkwaliteit in onze steden. Ze stoten immers geen kooldioxide (CO2), stikstofoxides (NOx) en fijnstof uit.
  • Zelfs indien de auto niet met groene stroom wordt geladen is een elektrische auto goed voor het milieu omdat een elektrische auto efficiënter met energie omgaat dan een conventionele benzineauto.
  • Een elektrische auto maakt het mogelijk om zon- en windenergie beter te benutten doordat ze grote opslagcapaciteit hebben.

Er is echter een probleem: de matige beschikbaarheid van openbare oplaadinfra. Nederland telt in 2013 slechts – om en nabij – 3300 openbare oplaadpunten. Zonder voldoende oplaadpunten worden de milieuvoordelen van de hybrides niet gehaald en zal de groei van EV staken.

Ladder van laden
Wie de aanleg van openbare oplaadinfra voor zijn rekening dient te nemen? Dat lijkt zonneklaar, om in de terminologie van duurzame energie te blijven. Gelet op de grote maatschappelijke baten is openbare oplaadinfra een taak van de overheid. Toch stelde minister Kamp in oktober dat de markt aan zet is. Uit antwoorden op kamervragen blijkt dat de bewindsman louter financiële lasten van oplaadinfra ziet en geen maatschappelijke winst. De gematigde geestdrift van dit kabinet voor elektrisch vervoer spreekt ook uit de zogeheten ladder van laden. Vier treden telt de ladder. De eerste: private oplaadpunten op eigen terrein. Een sport hoger: verlengd privaat op straat. Nummer drie: semi-openbaar. En de laatste: openbare oplaadpunten.

Kanttekeningen
Bij deze aanpak van Kamp plaatsen wij flinke kanttekeningen. Zo heeft 74% van de Nederlanders geen eigen parkeerplek. Met dat percentage breekt de eerste sport van de ladder al op voorhand. Een treetje hoger gaat het evenmin soepel: verlengd private oplaadpunten kennen veel praktische bezwaren. In de ogen van lokale bestuurders is het in verband met veiligheid, risico’s en beheer een ongewenste oplossing. Het betekent immers dat particulieren een object in de openbare ruimte exploiteren. De derde voetnoot: een semi-openbaar laadpunt is onwenselijk, aangezien het vaak niet in de buurt van het huisadres is. Ook het argument dat bedrijven hun terrein-met-laadpunt zouden kunnen openstellen, snijdt weinig hout. Ondernemingen willen hun terrein bij voorkeur afsluiten, zeker ’s nachts en in weekeinden. Zo blijft voor zeker 60% van de gebruikers het openbare laadpunt als enige realistische optie over. Dat is de ladder van Kamp. Maar dan op zijn kop.

Cash cow
Marktpartijen zijn nauw bij het dossier betrokken. Natuurlijk zijn we de overheid graag ten dienst met aanleg, beheer en exploitatie. Maar op de uitnodiging van Kamp om dit uit te voeren voor eigen rekening en riscio, gaan we vooralsnog niet in. Grootste struikelblok: de business case is onrendabel. Vreemd is dat niet. De geschiedenis van de infrastructuur leert dat geen enkel novum vanaf dag één winstgevend is geweest. Gelukkig wijzen verschillende scenario’s uit dat schaalvergroting van oplaadpunten de zaak financieel vlot trekt en zelfs rendeert. De kosten dalen en de opbrengsten stijgen doordat meer stroom wordt afgenomen. Holy cow meets cash cow.

Roltrap
Onze wens? Een ‘roltrap’ van financieren, waarbij we gezamenlijk creatieve oplossingen vinden voor de financiering van de zogeheten onrendabele top. Zo’n verkenning is noodzakelijk want de groei van EV dreigt de komende jaren onnodig te stokken. Wat de marktpartijen wind in de rug zou geven, is de uitgave van grotere concessies. Als gemeenten in provinciale samenwerkingsverbanden of metropoolregio’s de handen ineenslaan, vergt dit schaalvoordeel maar een beperkte overheidsbijdrage. Een goed idee is om de spaarvarkens van provincies – uit de verkoop van aandelen elektriciteitsbedrijven – te benutten. De overheid kan nu investeren in de aanleg van een netwerk van oplaadpunten. Als het netwerk over enkele jaren rendabel is te exploiteren kan zij het netwerk in een concessie uitgeven, waardoor ze de investering terugverdiend. Ook moet de opbrengst van het verhogen van de bijtelling op elektrische auto’s naar 7% gebruikt worden. Netwerkbedrijven zouden de kosten die zij maken voor stimulering van elektrisch vervoer moeten gebruiken om de kosten voor een netaansluiting te verlagen. Zo wordt de business case sluitend en verandert duurzaam energiebeleid van woord in daad.

Zoektocht
Het goede nieuws: de kosten zijn laag en blijven dalen. Enkele jaren geleden kostte een openbaar oplaadpunt 5000 euro, nu circa 3000. Heijmans wil de zoektocht aangaan, samen met rijk, provincies, gemeenten, de Task Force EV, netwerkbedrijven, leasemaatschappijen en andere betrokkenen. Wij zijn ervan overtuigd dat de impasse kan worden doorbroken, mits de overheid bereid is tijdelijk de onrendabele top te financieren in het besef dat er veel maatschappelijke baten zijn. De investeringen zijn laag, de maatschappelijke opbrengsten hoog. Waar een wil is, is een weg. Eentje waarop het aandeel elektrische wagens groeit.

Jan van de Ven, Jorrit van den Breemer en Louis van den Heuvel

Elektrisch rijden | Oplaadinfra

4 reacties

  1. Ome Henk -

    Goeie zaak ? Bedenk dat het voornamelijk lease rijders zijn die profiteren ! Niet de privé rijders gezien de dure aanschaf waarden van een EV. Nee, rooskleurig is het niet; als en lease rijder, die alleen maar om economische reden EV rijd) zijn accu leeg heeft gereden na 100km, stuift hij met 130 over de weg en zal het hem een wordt wezen hoeveel brandstof hij verbruikt aangezien deze toch door de werkgever betaald wordt. Het hele zaakje stikt en het is geld over de balk gooien !

  2. Louis -

    @ome Henk
    Het klopt dat nu vooral de zakelijke rijders profiteren van de financiele EV-voordelen. Deze groep gaat er wel voor zorgen dat de EV-markt op gang komt waardoor deze milieuvriendelijkere markt steeds aantrekkelijker gaat worden voor iedereen.
    De werkgevers en leasemaatschappij zijn de afgelopen maanden wakker geschud, daardoor komen er nu praktisch alleen nog maar autoregelingen die een beperkt fosiel brandstofgebruik voorschrijven voor PHEV’s en auto’s met een range extander.
    Aldoende leren we snel en groeit de EV-markt door naar een volwassen markt waarin auto’s steeds minder CO2 en fijnstof gaan uitstoten.

  3. serge van dam -

    Prima aanzet. Wat mist is dat de gemeenten nu de handen ineen hebben geslagen om een VNG-richtlijn te maken. Gemeenten kunnen dan kiezen of ze gaan aanbesteden, concessie verlenen of gewoon toestemming geven. Daarnaast is het wel nodig dat samenhangend rijksbeleid wordt gemaakt, dat mist nu gewoon. Die onrendabele top moet je dan niet achteraf gaan oplossen, maar vooraf. Dat kun je doen door de netbeheerders toestemming te geven om de aansluitkosten voor een laadpaal niet in rekening te brengen. Zo kun je in ieder geval het publieke deel van de infrastructuur ook publiek financieren. De markt zou dan het laatste stuk (paal en technologie) kunnen doen, als de gemeenten bereid zijn om iets in hun parkeerbeleid te regelen. Dat is een niet te onderschatten probleem op veel plaatsen.

  4. Groen manneke -

    Wordt tijd dat er beweging komt in de laad mogelijkheden voor Ev voertuigen. Tankstation moeten gedwongen worden snelladers te plaatsen. Gemeenten behoren op elke ruime parkeerplaats of parkeergarage deze voorzieningen te bewerkstelligen
    Anders krijge Ome Henk voor een deel gelijk. Wat ons aan gaat.
    Laat de overheid de ontwikkelingen van de Ev auto,s nog maar even stimuleren . Dat is de enigste weg naar algemeen gebruik en door ontwikkeling Ev voertuigen voor een breder publiek. Met dank aan de lease rijders.
    We vergeten dat helaas alle ontwikkelingen met subsidie of stimuleringsregelingen moeten worden aangejaagd in dit land.
    Het zou nog sneller gaan al in de steden milieu zone,s worden ingesteld.

plaats een reactie