National_Militair_Museum_Dogfightbrug-635

Militaire operatie

Sinds januari 2011 werk ik intensief aan de museale inrichting van het Nationaal Militair Museum in Soesterberg. Vanaf de tenderfase raakte ons bureau, Kossmann.dejong Exhibition Architects uit Amsterdam, bij deze opdracht betrokken. Zeer bijzonder is de manier waarop we samen met de architect (Claus en Kaan architecten) en landschapsarchitect (H+N+S landschapsarchitecten) vanaf ‘scratch’ een integraal ontwerp hebben gemaakt. Dat heb ik als tentoonstellingsontwerper nog nooit meegemaakt. Meestal bedenkt eerst de architect een museum, en impliciet dus ook een museaal concept, voordat een tentoonstellingsontwerper in beeld komt. Dat is natuurlijk niet ideaal. In dit project grijpen deze disciplines naadloos in elkaar wat een harmonieus geheel oplevert. Die meerwaarde is straks absoluut te zien. Daar kunnen andere museale (nieuw)bouwprojecten nog veel van leren!

Evenwicht
Tentoonstellingen maken doe je nooit alleen. Wij betrekken altijd externe media specialisten bij een project om verhalen te kunnen vertellen, zoals tekstschrijvers, filmmakers, kunstenaars, interactieontwerpers, geluid- en lichtontwerpers, et cetera. Meer dan ontwerper zijn wij regisseur, om ervoor te zorgen dat al die verschillende media samengaan in een evenwichtig geheel. Een belangrijk gegeven daarbij is gelaagdheid. Welke informatie en beleving maak je direct toegankelijk voor een brede bezoekersgroep, en hoe verwerk je diepere informatielagen, zodat ook mensen met meer kennis en interesse geboeid blijven. Het is steeds de kunst om een inrichting, ondanks een grote hoeveelheid informatie en collectie, monumentaal en helder te houden. Dat is in dit museum goed gelukt, ondanks de schaal en complexiteit van de opgave.

Er is in het NMM straks heel veel te zien en te beleven. Te veel voor één bezoek. Dat is niet erg. Iedereen zal op basis van zijn of haar voorkennis en beschikbare tijd zijn eigen reis maken en verhaal samenstellen. Wat alle bezoekers hoe dan ook meekrijgen, is dat de geschiedenis van Nederland werkelijk van kruit doortrokken is. Ik zou het mooi vinden als bezoekers na een bezoek aan het NMM zich meer bewust zijn van het feit dat vrede geen vanzelfsprekendheid is en dat de krijgsmacht hier een belangrijke rol in speelt.

Wat begonnen is met een kleine kern van ontwerpers (museale inrichting, gebouw en landschap) was al tijdens de tenderfase flink uitgedijd. Maar nu dit project in uitvoering is, is deze kern inmiddels uitgegroeid tot een enorme hoeveelheid mensen die dagelijks aan dit project werken. Ik schat dat alleen al bij de uitvoering van de museale inrichting zo’n 200 mensen betrokken zijn. Behalve de eerder genoemde media specialisten ook curatoren, tekstschrijvers, hardware specialisten, en een groot aantal tentoonstellingsbouwers.

NMM-start-inrichting-jeeps_635 NMM-start-inrichting-vliegtuig_635

Het wordt langzaam zichtbaar
Lange tijd bestond ons ontwerp alleen op papier. Maar nu begint in het museum ook langzaam de inrichting zichtbaar te worden. Tentoonstellingsbouwer Bruns is al geruime tijd bezig inrichtingselementen te prefabriceren die nu in het museum worden gemonteerd. Ook zijn onlangs de eerste grote museale objecten naar binnen gebracht op de eerste verdieping, omdat die niet door de normale deuropeningen kunnen. Een kanon uit de Tachtigjarige Oorlog, een Fokker D21, een rupsvoertuig uit de Tweede Wereldoorlog en jeeps die in Libanon en Afghanistan hun dienst hebben bewezen. Op het voorplein staat een 42.000 kilo zware Leopard tank al klaar om straks de eerste bezoekers te verwelkomen.

NMM-rupsband-635

Eén van de elementen waar ik bijzonder naar uitkijk, is de realisatie van onze ‘dogfight’ in de zuidwestkant van het gebouw: een dynamische opstelling van vijf elkaar ‘achtervolgende’ straaljagers die samen een kurkentrekkerbeweging door de lucht maken. Ook uitvoeringstechnisch wordt deze opstelling een hoogstandje.

Het gebouw gaat als een razende. In iets meer dan een half jaar is dit enorme gebouw uit de grond geschoten. Het landschap is opgeschoond en ontdaan van veel ontsierende gebouwen en wildgroei. Nu al is goed te zien hoe gebouw en landschap prachtig samengaan. Nu de inrichting nog. Tot aan de opening van het complex in herfst 2014 zal het Nationaal Militair Museum nog veel indrukwekkende verplaatsingen beleven. Het is en wordt een gigantische logistieke militaire operatie.

Co-creatie | Defensie

6 reacties

  1. Hans Brouwers -

    Ik had al zeer gemengde gevoelens bij het samenvoegen van de twee prachtige musea. Dit soort projecten wordt nooit opgestart om het beter te maken voor de liefhebber, maar het gaat vooral om goedkoper. Daarnaast gaat het Legermuseum weg van zijn prachtige locatie in Delft.
    Maar gebaseerd op de berichten en de artist impressions die ik al eerder zag, wordt mijn vrees bewaarheid: het zal weer gaan om “beleving”. Veel multimediaal geweld (dat ik ook thuis op het internet kan vinden), weinig kans om de voorwerpen waar mijn voorvaders de strijd mee in moesten, van dichtbij te zien.
    Het ergste zal zijn dat de vliegtuigen – uiteraard – de lucht in moeten, waarmee elke kans voor de luchtvaartenthousiasten om de fantastische historische techniek van dichtbij te bekijken verloren gaat!
    En ja, ja, ik weet het: de jeugd. Het moet sexy en vooral simpel worden …

  2. E.Roozeboom -

    Schitterend pand op een superlocatie.
    Maar het samenvoegen lijd wel tot een verschraling van de getoonde collectie.
    Hoe mooi je de opstelling of de multimedia ook maakt er is domweg minder te zien dan in de oude opzet van de musea.

  3. Jasper Sluis -

    @Hans Brouwers, met plezier heb ik (als Heijmans medewerker) bovenstaand blog gelezen.
    Want de manier waarop wij dit project zijn aangevlogen, uitvoeren en gaan invullen is gewoon benoemenswaardig.

    Met respect heb ik ook jouw mening gelezen. Want zoals altijd heb je voor en tegensprekers. Leve een blog. Je mening heeft me wel aan het denken gezet.

    Ongeacht of je vrees wel of geen waarheid wordt, zie ik liever een museum dat veel en lang klanten trekt waardoor dit erfgoed kan blijven worden tentoongesteld. Nu en over 50 jaar tegen misschien inderdaad andere voorwaarden als die we gewend zijn. Feit is dat we een andere tijd in zijn gegaan waarbij deze stappen wel horen, zoals ook door jou terecht opgemerkt in je laatste zin. De jeugd heeft de toekomst.

    Graag wil ik je, op mijn kosten, uitnodigen om na de opening te gaan kijken. Wellicht verandert vrees in enthousiasme.

  4. Ben Ekeler -

    Als regelmatig bezoeker van het oude MLM volg ik al lang de voorbereidingen en de bouw van het NMM. Het is inderdaad jammer dat er minder vliegtuigen op aanraakafstand te bekijken zijn. Zou het anders geweest zijn als de startbaan nog in gebruik was geweest en we nog bewegende vliegtuigen hadden kunnen zien.
    Toch denk ik dat we er veel voor terug gaan krijgen. Zo veel dat ik me enthousiast heb aangemeld als vrijwilliger. Ik hoop in het nieuwe museum mijn bescheiden bijdrage te leveren.
    En voor vliegtuigen die je kunt aanraken en zelfs kunt horen en zien vliegen hebben we gelukkig nog de Aviodrome in Lelystad.

  5. Sander -

    Ik kwam dit artikel van Waag tegen: http://waag.org/nl/blog/het-hart-van-een-object. Een interessante ontwikkeling om interactie te krijgen met statische objecten in een museum. Met welke techniek wordt een object een echte belevenis voor de museumbezoeker? Echt iets voor de ‘statische’ poppen/beelden in het NMM!

  6. Booby de Leeuw -

    Perfecte locatie in historisch opzicht en voor iedereen goed te bereiken. Per openbaar en eigen vevoer. Natuurlijk voor jong en oud. Een gezins beleving.
    Natuurlijk is de samenvoeging van de twee musea niet te vergelijken met de oude locaties. Concessies moeten ook gemaakt worden.
    Inderdaad hebben we het Aviodrome te Lelystad en daarnaast hebben in den lande nog de vele Historische Collecties(Musea) van de Koninklijke Landmacht zoals NAM te Oldebroek, Cavallerie eMuseum Amersfoort, Genie Museum te Vught, HCGLVD te Vredepeel, Infanterie Museum te Harskamp ….in totaal ca 30 stuks door het land verspreid. Verder nog te Rotterdam het Mariniers museum en in Den helder het Marine museum.
    Ik verheug me nu al op de opening van het NMM te Soesterberg en zal dan ook menige keer als bezoeker en gast komen.
    mvrgrt
    Booby de Leeuw

plaats een reactie