Heijmans_Integraal_Ants1_635x300

Integraal tussen beton en staal

Heijmans staat voor integraal denken en werken. En dat is maar goed ook. Vraagstukken worden namelijk steeds groter en complexer. Daarbij gunnen opdrachtgevers steeds meer op prestatie en hebben zij zelf minder inhoudelijke kennis in huis. Kortom, integraliteit is hot, Daarom werken we hard aan het combineren van kennis en kwaliteiten. Maar hoe gaat dat nou in de praktijk, buiten op de bouwplaats? Waar collega’s voorheen altijd gewend waren hun ‘eigen toko’ te runnen.

Integraal werken in de praktijk
Tijd voor een praktijkonderzoek. Vorig jaar heb ik een half jaar als uitvoerder gewerkt aan het Meander Medisch Centrum. In vele opzichten een bijzonder werk maar met name op het gebied van integraliteit. Onder de noemer 2MC3 werken drie partijen innig samen: Ballast Nedam, Heijmans Utiliteitsbouw en installateur Burgers Ergon (de laatste twee opereren sinds 1 januari onder één naam: Heijmans Utiliteit). De uitdaging voor mij als jonge, niet technisch opgeleide vrouw: ongehinderd door enige kennis over “hoe het vroeger ging” een rol als uitvoerder invullen op Heijmans’ eerste echte integrale bouwplaats! Want bij het Meander wordt voor het eerst door bouwer en installateur samengewerkt als gelijkwaardige partners. Een mooie kans om als leek te ervaren hoe integraal werken in de praktijk wordt gebracht. Naast deze praktijkervaring, heb ik verschillende collega’s gesproken over hun visie op en ervaring met deze nieuwe werkvorm.

Anneke_Dalhuizen-intergaal_tussen_beton_en_staalBouwen aan vertrouwen
De belangrijkste les om werkelijk integraal te kunnen werken, is dat men elkaar op de bouwplaats leert vertrouwen. Voor medewerkers is dat hard werken, maar ook de directie moet dit actief ondersteunen. De tijd van pokeren is voorbij, de tijd van het teamspel is aangebroken! Bij elk integraal project is het wat mij betreft belangrijk om naast de heilige en rationele bouwplanning, ook een speciale ‘integraal-werken-planning’ op te stellen. Een concreet plan van aanpak met handelingen om het vertrouwen op te bouwen én te behouden. Onderstaand alvast vijf tips voor de invulling van zo’n plan.

1. Gezamenlijk belang boven individueel belang
Integraal werken gaat niet vanzelf. Decennialang werd men afgerekend op het halen van de planning en het binnen budget blijven van het eigen onderdeel. Dit heeft er voor gezorgd dat er op de bouwplaats een sterke wij-zij cultuur heerst. Men laat niet snel het achterste van de tong zien; een moeilijke basis voor samenwerking. Integraal werken vraagt een totaal andere benadering. Niet het eigen onderdeel, maar het gezamenlijke resultaat staat voorop. Op het Meander wordt de portemonnee door de partners gedeeld. Maakt de installateur winst of verlies, dan heeft dit rechtstreeks effect op bouw en vice versa. Dit is een belangrijke prikkel om bij knelpunten te kiezen voor de meest efficiënte oplossing.

2. Inleven in en bemoeien met elkaars werk
Om het gezamenlijke belang en de bijdrage van het eigen onderdeel daaraan te kunnen inschatten, is het noodzakelijk om op de hoogte te zijn van elkaars werk en belangen. Integraal werken vraagt een type medewerker dat hier voor open staat. Niet langer de uitvoerder die het best zijn eigen planning kan verdedigen, maar juist de uitvoerder die het algemeen belang kan inschatten heeft in de nieuwe werkvorm het meeste succes. Een goede integrale bouwer ‘bemoeit’ zich in feite met alles wat raakvlakken heeft met zijn of haar onderdeel. Voorbeeld: als het de uitvoerder van de betonwanden opvalt dat de sparingen voor luchtkanalen verkeerd zitten, is het cruciaal om direct aan de bel trekken bij zijn collega van installaties. Ondanks dat dit mogelijk vertraging voor zijn wanden oplevert. De uitdaging voor alle integrale bouwers is om bij een knelpunt los te komen van eigen belangen en op zoek te gaan naar een alternatieve oplossing die voor beide partijen een positief resultaat oplevert. Dit wordt bevorderd door gezamenlijke overleggen. Bij het Meander organiseert één van de bouwonderdelen bijvoorbeeld op eigen initiatief een Voeten-Op-Tafel overleg, waarbij in een informele sfeer huidige en eventuele toekomstige knelpunten worden besproken.

3. Stimuleer en beloon integraal werkgedrag
Integraal werkgedrag moet vanaf de start en gedurende het project onder de aandacht zijn. Bij de selectie van medewerkers voor een dergelijk project en beoordelingsgesprekken bijvoorbeeld, kan de mate waarin de medewerker zich openstelt voor integraal werken een plek krijgen. Op het Meander is door de directie een gezamenlijke kwartaalborrel in het leven geroepen. Vier keer per jaar wordt daar de integraliteitsbokaal uitgereikt; een prijs voor de medewerker die dat kwartaal het meest integraal heeft gewerkt.

4. Samenwerken is samen werken
Wat mij direct opviel bij het Meander, is dat de bouwketen van bouw en installaties gescheiden zijn. Die scheiding is zowel letterlijk (dankzij een dikke boom) maar bovenal ook gevoelsmatig aanwezig. In de keet van bouw werken collega’s van Heijmans en Ballast Nedam in volledig gemengde teams. Pas na enkele weken, toen de mensen van Ballast Nedam een bedrijfsuitje hadden, kwam ik er achter wie nou eigenlijk mijn Heijmans-collega’s waren. De Burgers Ergon collega’s kwam ik juist nauwelijks tegen. Door de fysieke scheiding loop je niet makkelijk bij elkaar binnen voor een praatje. Dit heeft de samenwerking aan het begin van het project dan ook niet bevorderd. Achteraf blijkt zo’n ogenschijnlijk klein detail toch erg belangrijk te zijn. Pas als je elkaar kent, ga je elkaar vertrouwen en pas als je elkaar gaat vertrouwen, kun je samenwerken als gelijkwaardige partners.

5. Start met integraal werken vanaf dag één
Verder gaven veel collega’s aan dat integraal werken moet beginnen vanaf het eerste moment dat het project in beeld komt. In de tenderfase wordt een project gezamenlijk opgepakt. Maar ook in de projectvoorbereiding kunnen partijen al samen aan de slag door bijvoorbeeld tekeningen beter op elkaar af te stemmen. Het zou beter zijn als de engineering meer gezamenlijk wordt uitgevoerd. Dit maakt het integraal werken in de uitvoeringsfase een stuk makkelijker.

Integraal werken is leuker werken!
Misschien wel de mooiste conclusie van mijn onderzoek is dat, ondanks dat het even wennen is, de meeste collega’s aangaven dat integraal werken het werk een stuk leuker maakt. Hun vakgebied wordt breder en de manier van omgang met elkaar positiever. Ze kunnen meer open met elkaar communiceren en focussen op het vinden van efficiënte oplossingen in plaats van discussiëren over de schuldvraag.

Zijn we er dan al? Nee, het integraal werken in de praktijk kan nog best wat bijgeschaafd worden. Maar we kunnen al heel veel leren van het Meander. Lessen die we bijvoorbeeld kunnen verwerken in de vorm van een officiële integraal-werken-planning. Naleving van deze strategie is minstens zo belangrijk als het naleven van de bouwplanning. Een cultuurverandering kost nou eenmaal moeite; dus laten we aan de slag gaan!

Bouwcultuur | Integraal werken

1 reactie

  1. Ben Böing -

    Anneke, weer een geweldige blog van jou.
    Dat Heijmans integraal wil werken is duidelijk. Dat we op de goede weg zijn is voor mij ook helder: diverse voorbeelden daarvan hebben we al. Maar voordat alle medewerkers integraal samenwerken in de genen hebben zitten moet er nog wel wat water door de Maas stromen. Bedankt voor je bijdrage in dat groeiproces.

plaats een reactie