Dialoog maakt het verschil_635

‘Dialoog met burger maakt het verschil’

Een duurzame samenleving realiseer je van onderaf. En dat geldt zeker als het gaat om ingrijpende zaken als het bouwen van een energieneutrale stad. Overheden, woningcorporaties, energiebedrijven en projectontwikkelaars kunnen er jaren over praten, maar er komt pas schot in de zaak als je bewoners weet te organiseren die wel in zo’n wijk willen wonen. Dat is precies wat we met Nudge willen bereiken. Het motto is ‘bottom up change’: verandering van onderaf. We zijn een ‘social enterprise’ die zich bezighoudt met een duurzame samenleving. Steeds meer mensen sluiten zich bij ons aan. Het zijn er nu al zo’n 30.000.

Maar hoe kun je met 30.000 individuen verandering bewerkstelligen? Niet door complexe, grote, langjarige programma’s te bedenken die in een la verdwijnen, maar door concrete kleine stapjes te zetten. Het Engelse woord ‘nudge’ betekent in het Nederlands letterlijk ‘een zetje’. Dat is wat Nudge doet: de maatschappij kleine zetjes geven in de richting van duurzaamheid.

Recept voor weerstand
Als we het hebben over innovatie, wordt er meestal gekeken naar de zogenaamde Gouden Driehoek: overheid, bedrijfsleven en wetenschap. Het lijkt wel of de burger, de bewoner of de eindgebruiker niet bestaat! Terwijl je die juist als eerste in vernieuwingsprocessen zou moeten meenemen. Want dáár, bij de eindgebruiker, moet het uiteindelijk ook gebeuren.

Wat zien we echter in de praktijk: Blok voor Blok projecten, gericht op energiebesparing, waarover projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties, gemeenteambtenaren, energiebedrijven en financiële instellingen urenlang vergaderen. Pas als alles is dichtgetimmerd, komen de buurtbewoners er aan te pas. Die worden dan geconfronteerd met een verbouwing waar ze niet om hebben gevraagd en een huurverhoging waarop ze niet zitten te wachten. Het is een recept voor weerstand.

Het kan beter door uit te gaan van de Gouden Vierhoek, waarin ook de dialoog wordt aangegaan met de bewoner. Want je kunt best uitleggen hoe fijn het is om dubbelglas en een tochtvrij huis te krijgen. En als het resultaat is dat de huur een tientje omhoog gaat en de energierekening een tientje omlaag, zul je zien dat veel mensen dat wel degelijk geweldig vinden. Dan is de hele weerstand eruit, je krijgt een hele andere dynamiek. En dan kun je in discussie gaan en uitleggen over hoe je nog veel meer energie kunt besparen, door bijvoorbeeld gedragsmaatregelen.

Kennis uit de crowd
De dialoog maakt het verschil. Ook als het gaat om plannen voor een Energieneutrale Stad, zoals Heijmans die onlangs lanceerde. Nudge heeft veel geïnteresseerden in haar community die wel bij een dergelijk project betrokken willen worden; een aantal zou zeker in zo’n wijk willen wonen. Zelfs als ze dat niet willen, kan het de moeite zijn deze mensen te bevragen. Wat we zien, is namelijk dat je spectaculaire resultaten krijgt op het moment dat je kennis uit de ‘crowd’ haalt. Wilde ideeën die soms wel degelijk haalbaar blijken te zijn.

Een prachtig voorbeeld maakten we mee in Haarlem, waar een pastoor een duurzame oplossing zocht voor de verwarming van zijn kerk. Daar schreven we een wedstrijd voor uit en de winnende oplossing was: bouw er een datacenter onder. Uit de haalbaarheidsstudie bleek dat de computers in zo’n datacenter genoeg hitte produceerden om niet alleen de kerk, maar ook een aantal huizen in de buurt te verwarmen. Op dat soort ideeën kom je door andere mensen te bevragen dan je gewend bent.

Als bouwer kan Heijmans er ook zijn voordeel mee doen. Vraag de mensen vooraf wat ze willen en er komen de mooiste dingen naar boven, die je kunt meenemen in je plannenmakerij. En als je bijvoorbeeld tegen toekomstige bewoners kunt zeggen dat er bij de bouw al rekening is gehouden met de aanleg van zonnepanelen op het dak, gekoppeld aan je individuele meter, of dat er laadpalen voor de deur staan voor de elektrische auto, dan denk ik: dat is gaaf! Dat onderscheidt een gebouw! Ik verbaas me dat het nog niet overal gebeurt. Waardoor? Doordat die werelden niet bij elkaar komen. Het is NU tijd om dat te veranderen.

Duurzaamheid | Co-creatie | Energieneutrale stad

2 reacties

  1. Daan Overeem -

    Beste Jan,
    Ik ben het met de stelling volledig eens dat bottom up werkt. De praktijk levert ons het bewijs. Wel jammer dat hier een eenzijdig beeld wordt geschetst van de Blok voor Blok regeling. Er zijn voorbeelden te noemen waarbij juist voor en door de bewoners wordt gewerkt. De Slimme Buurt in ’s Hertogenbosch is daar een prachtig voorbeeld van. Bewoners het podium geven, daar geloven wij sterk in. Niet voor niets schrijft Anke van Hal, o.a. hoogleraar Sustainable Building & Development op Business University Nyenrode, boven haar publicatie; “Kennis van gedrag is missing link”.

    Naar mijn idee is de Blok voor Blok regeling ook bedoeld om de beste aanpak naar boven te halen. Wij denken dat we die hebben gevonden gelet op de resultaten tot nu toe. Binnen twee weken verschijnt er in ieder geval van onze kant een animatiefilm over onze aanpak. Wellicht kunnen we dan de discussie voortzetten.
    Daan Overeem

  2. Pingback: ‘Dialoog met burger maakt het verschil’ | Nudge blogt

plaats een reactie