Heijmans_Slimme_Snelweg

Smart Highway: bullshit meets beauty

Technopoëzie; technologie uit de computer halen en tactiel maken. Dat is de kern van mijn werk. Studio Roosegaarde pioniert, innoveert, vraagt ‘what if’ en maakt technologie tot een beleving die uit het beeldscherm springt en reageert op aanwezigheid, aanraking, temperatuur of zelfs de hartslag van mensen. Niet met als doel kunstobjecten in het museum te hangen, maar om er het landschap een update mee te geven. Bijvoorbeeld met de slimme snelweg, de ‘Smart Highway’ die we samen met Heijmans ontwikkelen.

Het lijkt vreemd om je als kunstenaar bezig te houden met asfalt. Maar elk goed product begint ergens in een high-end niche. De kleren die je bij de H&M koopt vinden hun oorsprong op de Parijse catwalks, de gps-technologie en internet waren ooit top secret van de militairen. En op diezelfde manier ontstaat de snelweg van de toekomst niet alleen in het asfaltlaboratorium van Heijmans, maar ook in onze ontwerpstudio. Dat wij, de kunst en de wegenbouw, normaal gesproken niks met elkaar te maken hebben, vind ik juist een sterke kant van onze samenwerking. Het is net West-Side Story: twee gangs die niks met elkaar te maken hebben, maar elkaar vinden in de liefde voor de toekomst voor het Nederlands landschap.

Onlangs hebben wij de eerste ‘Sustainable Dance Floor’ gerealiseerd, een dansvloer die energie opwekt op basis van de dansende mensen. De vloer bestaat uit een soort platte dynamo, de ‘harvesting tile’ die maximaal 10mm wordt ingedrukt door de druk van de dansers. Op deze dynamo ligt een ‘interface tile’ bestaand uit spiegels en LEDs die je de illusie van diepte geven. Hoe meer je danst hoe meer energie je maakt. Elke tegel van 65x65cm produceert circa 20-25 Watt, de tegel zelf vraagt 1.5 Watt waardoor extra stroom over is voor DJ booth of belichting. Het is innovatie en ervaring in elkaar laten versmelten.

Op een gegeven moment zat ik in de auto en verbaasde me over die wegen van ons. Wegenbouw is een miljoenen industrie en het bepaalt ons landschap in sterke mate. Het verbaasde me ook dat er veel mensen bezig zijn met de kwaliteit, veiligheid en duurzaamheid van onze toekomstige wegen, maar niet met hoe zoiets eruit ziet of zich gedraagt. Ook zijn er tal van nieuwe ontwikkelingen, bijvoorbeeld bij TNO, Rijkswaterstaat of de Universiteit Twente, die echter vaak beperkt blijven tot een soort factsheets. Sommige ideeën worden toegepast, andere verdwijnen in een la. Ik wil deze naar de belevingswereld van mensen toetrekken, iets scheppen waarmee mensen een connectie maken op een emotioneel niveau. Onze molens bijvoorbeeld, zijn landschapsmachines, om het waterpeil laag te houden of graan te malen. En tegelijkertijd zijn het culturele iconen geworden. Onze werken gaan daar ook over: innovatie en denken over interactie en duurzaamheid. We begonnen dit onderzoek in kaart te brengen, en Artists Impressions ervan te maken. Door het tonen in lezingen lok je reacties uit, test je jouw ideeën. En op een gegeven moment belde Heijmans met de nuchtere vraag: ‘Die nieuwe Highway; wat kost dat?’ En dat was het begin van het project.

Innovatielab
Ik zie de Smart Highway als een soort lab van ideeën en innovaties. We denken daarin na over hoe de weg van de toekomst eruit ziet. En over hoe wij willen dat die eruit ziet. We volstaan niet met een paar zonnepaneeltjes langs de weg en een bord dat zegt: ‘Dit is de weg van de toekomst!’ We willen automobilisten fysiek laten ervaren hoe het is om daar te rijden. Denk aan smart lighting: waar je rijdt is het licht. Dat is bovendien duurzaam, want je hoeft niet de hele snelweg de hele nacht te verlichten. We praten ook over een dynamische signalering met thermochromische verf, die met de temperatuur van kleur verandert. We kunnen inductielussen in het wegdek leggen, op een soort speciale spitsstrook die alleen voor elektrische auto’s is bestemd. Zo promoot je elektrisch rijden. De weg kan zelf energie opwekken, bijvoorbeeld met piëzo-kristallen of door stroom op te wekken uit het gras in de berm. En bedenk eens wat er allemaal mogelijk wordt als je de snelweg koppelt aan sociale media!

De toekomst gaat voor mij over relaties uitlokken, om missing links in te vullen. De mensen die ik binnen Heijmans heb gesproken zijn vakfreaks, die weten alles over mobiliteit. Dat soort vakmanschap wordt vaak niet herkend door het grote publiek. Dat is gedeeltelijk omdat er maar één kant van de hersenhelft wordt benaderd en er niet goed wordt gecommuniceerd. Zo’n Smart Highwayproject van Roosegaarde en Heijmans laat deze werelden met elkaar versmelten. Het is één van mijn love baby projects. Het laat zien wat er óók kan, wat innovatie is.  Ik wil de wereld een update geven.

Pioniersmentaliteit
We lopen daarbij eerder tegen mentale restricties aan dan tegen technologische. Ooit waren Nederlanders goed in het realiseren van een grote visie. Zo zijn de deltawerken of de Afsluitdijk tot stand gekomen. Die pioniersmentaliteit zijn we kwijt in Nederland, in Europa. Ik mis dat en ik wil hem weer terugkrijgen. De Smart Highway gaat daarover: het nieuwe Nederland dat durft een uitspraak te doen, ook internationaal.

Tegelijkertijd moet ook gewoon worden geïnvesteerd. Een slimme snelweg komt er niet vanzelf. Je kan niet verwachten dat een opdrachtgever alle risico loopt. Daarom doen wij als ontwerp studio self-commissioned werk, eigen onderzoek in eigen opdracht. Die Saab kan wel even wachten. En daarom vind ik ook dat de directie van Heijmans 1 procent van de omzet zou moeten steken in een smart highwaylab, een denktank die ideeën vergaart of ontwikkelt, soms voor over 3 jaar, soms voor over 10 jaar en soms voor over 100 jaar. Met als doel die ideeën ook daadwerkelijk te realiseren. Als je een slim spel speelt met innovatie, maar ook met ervaring, waarde en kostprijs, krijg je veel meer marge, met andere woorden: meer budget om te experimenteren en een uitspraak te doen. Ik zeg niet dit dat de core business van Heijmans gaat worden, maar stel je voor dat het 10 procent van de omzet van Wegen per jaar wordt. Het soft capital dat je daarmee genereert en de aandacht die je ermee trekt, zijn natuurlijk mega! We moeten meer praten over waarde uitlokken, in plaats van kostprijs.

Samen met Heijmans bekijken we wie een Smart Highway koopt, wat het kost, hoeveel stroom het oplevert, hoeveel het vraagt. Zo trekken we de twee werelden van beauty en bullshit naar elkaar toe; al vóór de Bouwvak, in juni dit jaar hebben we een doorgerekend eerste voorstel inclusief Artists Impression op tafel.

Zie de werken van Roosegaarde in actie, zoals ‘Intimacy’ (jurken die in transparantie veranderen) en ‘Sustainable Dance Floor’ een dansvloer die energie opwekt.

Bekijk ook de Smart Highway in De Wereld Draait Door en op CANVAS in het programma TerZake.

Infrastructuur | Smart Mobility | Innovatie | Slimme snelweg

10 reacties

  1. Louis van den Heuvel -

    Fantastisch!
    Ik heb wel ideën wie de weg wil aanschaffen en wie mee wil ontwikkelen…

  2. Paul Appeldoorn -

    Een heel goed verhaal! Als we iets maken waar de gebruikers echt op zit te wachten, dan krijgen we de businesscase ook wel dicht.

  3. Walter Parlevliet -

    Heel verfrissend en inspirerend. Veel succes met de ontwikkeling van de Smart Highway!
    http://www.beteraanbesteed.nl

  4. Jan van de Ven -

    Mooi is ook een argument! Helemaal mee eens. Dat willen we nog wel eens vergeten in onze super efficiente business modellen. Maar niet te lang wachten met die Saab: ze zijn aan het uitsterven!

  5. Maarten van Oosterhout -

    Slimme snelweg? In de slimste regio natuurlijk: Brainport Avenue, bedrijven en gemeenten langs A2 door regio Eindhoven willen Cradle to Cradle worden en hebben hoge ambities voor automotive, smart Mobility en elektrisch rijden. Twitter: @M_vanOosterhout

  6. Laurens van der Bel -

    Glasvezelkabels in het wegdek, die het licht van autokoplampen opvangen en doortransporteren om verder op de weg het zicht van de bestuurder te vergroten. Is dat iets dat hierin zou passen?

  7. Johan Simons -

    Van een slimme snelweg verwacht ik ook dat die electronica gaat bevatten die in de toekomst het “driverless” rijden gaat ondersteunen. (driverless car).
    Dit kan uitmonden in “treintje-rijden” waardoor fileproblematiek tot het verleden gaat behoren door verveelvoudiging van de voertuigcapaciteit van het bestaande wegennet.

  8. Pingback: Investeren in de weg is meer dan asfalt _overruimte

  9. Pingback: Hoe 'urban media' de stad veranderen _overruimte

  10. Pingback: Nudge - Daan Roosegaarde en Heijmans: 'Smart Highway'

plaats een reactie