Heijmans_GZG_operatiekamer_tamara_mulder_635x300

Berichten uit de operatiekamer

Na 737 jaar is het Grootziekengasthuis (GZG) uit de Bossche binnenstad verdwenen. Maar de heftigste operatie moet nog komen: de herontwikkeling van deze vijf hectaren binnenstad inclusief acht monumenten. Enkele overpeinzingen over snijden-met-precisie in stedelijk weefsel.

Ooit bood het Mariapaviljoen op het GZG-terrein onderdak aan patiënten met cholera en pokken. Sinds kort houdt het projectbureau kantoor in dat rijksmonument uit 1914. Toeval, die locatie? Nee: want ons enthousiasme is besmettelijk. Al jaren geleden begonnen we met geestdrift aan de herontwikkeling van dit gebied. Toen nog op papier. Nu ‘in het echt’. Tijdrovend? Ja, maar het GZG-terrein verlangt ook zorgvuldigheid. Het ligt immers vlakbij de Markt, hart van het laat-Middeleeuwse centrum.

Spannend
Van gal- en niersteen naar beton en baksteen. Voor wonen, winkelen en cultuur, de pijlers van het masterplan dat Heijmans – samen met AM – heeft ontwikkeld. Dat we het gebied op de schop nemen, heeft ook ingrijpende gevolgen voor de openbare ruimte. Hoe dat komt? Eeuwenlang bezochten Bosschenaren enkel het inwendige van het GZG: de patiëntenkamers en poliklinieken. Alle buitenruimten – met monumenten als ziekenhuisapotheek en mortuarium – waren niet toegankelijk. Over enkele jaren wel. Een spannende ingreep, omdat we aan de binnenstad publieke ruimte toevoegen.

Zwerfmilieu
Afgeschermde stad wordt open stad. Tegelijkertijd houden we scherp de condities in het oog. Zoals? De noodzaak dat het GZG-terrein blijft passen bij de schaal en identiteit van Den Bosch. Dat vergt fijngevoeligheid. Al te grootstedelijke gebouwen en pleinen zouden misstaan. Al te ielig of krap is evenmin verstandig. Wat de cohesie tussen het GZG-terrein en de overige binnenstad zal versterken, is het beoogde zwerfmilieu – een stedenbouwkundige term, al kan ze ook dak- en thuislozen bekoren. Onder zwerfmilieu verstaan we een fijnmazige en ‘onvoorspelbare’ plattegrond die stadsbezoekers tot verkenningen verleidt. Al eeuwen stap je vanaf de Parade en de Markt zwerfmilieus binnen; straks ook vanaf het nieuwe Sterplein op het GZG-terrein. Zo zullen ze met elkaar vervlochten raken.

Uitpakken
“Gaan jullie zwaar uitpakken, hierbuiten?”, vroeg een grafisch vormgever me laatst – hij is een van de vele kleine zelfstandigen die we tijdelijke werkruimte in het GZG-complex bieden. Mijn antwoord stelde hem gerust: nee, in de regie op het publieke domein zullen we terughoudend zijn. De reden? Wij zien de gebouwen en hun functies als de identiteitsdragers van het gebied. Hun ‘verhalen’ zijn al expliciet genoeg. Die moet je niet overstemmen. Evenmin streven we naar een tijdloze inrichting – voor zover dat al bestaat. Mijn wens: behoud de broodnodige flexibiliteit. Overschat de maakbaarheid van de stad niet. Maar erken haar organische karakter – een gezond credo. Zeker voor het GZG-gebied.

Gebiedsontwikkeling | Planologie | Openbare ruimte

1 reactie

  1. Bert van der Els -

    Harwil, leuk artikel en laat onze intenties goed zien. Hoe gaan we de operatiekamer in de toekomst van energie voorzien en hoe ga je de bereikbaarheid, mobiliteit aanpakken voor de toekomstige gebruikers van dit zwerfmilieu?

plaats een reactie